Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Nauczycielu, publikuj bezpłatnie tu swoje artykuły, scenariusze...kontakt: monika@przedszkolni.pl

Podstawy refleksyjnej edukacji opiekuńczo - wychowawczej

Autor:  Zuzanna Lupa

Obecnie dąży się do odejścia od utrwalonego w Polsce, autorytatywnego, nakazowego i przedmiotowo – manipulacyjnego modelu w regulowaniu działalności wychowawczej i oświatowej. Chodzi o to by uczestnicy procesu edukacyjnego byli partnerami decydującymi o celach, treściach, formach, metodach kształcenia, wychowania oraz opieki nad dziećmi i młodzieżą. Winni oni przede wszystkim samodzielnie myśleć, by podejmować trud ukształtowania wolnego duchowo człowieka, odpowiedzialnego za swe działania w interesie własnego rozwoju, lecz przy uwzględnieniu dóbr innych ludzi.                                         Samodzielne myślenie jest nieodłączne od refleksji stąd konieczność wprowadzenia do pracy opiekuńczo – wychowawczej problematyki związanej z edukacją refleksyjną. W działaniu  pedagoga opiekuńczego zawiera się obowiązek zaspakajania potrzeb podopiecznych w ścisłym powiązaniu z wychowaniem do samodzielnego życia. Podopiecznych należy edukować w tym kierunku by zapewnić im życiowy sukces, nie uszczuplając praw i interesów pozostałych członków. Należy odrzucić utrwaloną tradycję w wychowaniu i nauczaniu według której wychowanek jest przedmiotem zamiast stanowić podmiot. Stąd sumą pracy pedagoga opiekuńczego ma być człowiek refleksyjny inaczej samodzielnie myślący. W szkole nauczyciel powinien nauczać problemowo , by przygotować do samodzielnego myślenia.

 W pedagogice opiekuńczej trwa nadal spór na temat podstawowego dla niej pojęcia jakim jest definicja opieki: Według W. Okonia „ Opieka nad dzieckiem” to ogół działań podejmowanych przez odpowiednie instytucje lub osoby w celu zaspokojenia potrzeb dzieci oraz ich wszechstronnego rozwoju osobowości. Szczególnie intensywnej opieki wymagają dzieci pozostające w trudnych warunkach życiowych i wychowawczych. Inaczej pedagogika opiekuńcza to:

- teoria opieki,

- wychowanie przez opiekę,

- wychowanie opiekuńcze.

Wychowanie to świadomie organizowana działalność społeczna, oparta na stosunku wychowawczym między wychowankiem a wychowawcą, gdzie celem jest wywołanie zamierzonych zmian w osobowość ucznia.

Zmiany te obejmują:

- sferę poznawczo – instrumentalną związaną z poznaniem świata,

- sferę emocjonalno – motywacyjną ( stosunek człowieka do świata ludzi, jego przekonania, postawy, układ wartości i cel życia).

Kozielecki uważa, iż naczelne zadanie wychowania to nie tylko przystosowanie się do

środowiska ale również zmiana tego środowiska.

            Maciaszkowa uważa, że system wartości stanowi podstawowy element wychowania, które dokonuje zmian w osobowości. Opieka zaś jest świadczona niezależnie od tego jaki system wartości uznaje podopieczny i czy pragnie zmian idących w kierunku uznawania norm społecznie aprobowanych. Chodzi o to by cele i zadania opieki oraz wychowania były jak najbardziej zbieżne. Profesor Dąbrowski mówi o świadomym organizowaniu procesu opiekuńczego według zasad, form i metod sprzyjających urzeczywistnieniu celów wychowawczych.

            W trakcie opieki opiekun – wychowawca może tak świadomie manipulować czynnościami i sytuacjami opiekuńczymi aby wraz z zaspokojeniem potrzeb podopiecznych, rozbudzać, rozwijać, modyfikować, pożądane wychowawczo cechy i postawy lub eliminować niepożądane.

            Taki związek opieki z wychowaniem jest wysoce twórczy.

Podstawowe potrzeby to:

- fizjologiczne ( np. głód),

- bezpieczeństwa ( opieki),

- przynależności i miłości,

- miłości

- szacunku, samourzeczywistnienia,

- wiedzy,

- rozumienia,

- postawy estetyczne ( np. pragnienie pięknego otoczenia).

Problem warunków zaspakajania tych potrzeb stanowi zasadniczą sprawę dla edukacji refleksyjnej.

Uzupełniono potrzeby o takie jak potrzeba:

- aktywności i twórczości,

- samodzielności i autonomii,

- nowych wrażeń i doświadczeń,

- sensu i istnienia,

- szczęścia jako celu życia.

Człowiek,  który nie zaspokoił  potrzeb hierarchicznie niższych, nie odczuwa

wyższych.

Nie odczuwa ich jednak często osoba, która nie jest edukowana do wyższych potrzeb, nie zna ich.

Pojęcie potrzeb ponadpodmiotowych wychowanków to te z pośród całości potrzeb jednostek, których wychowankowie przejściowo lub trwale, częściowo lub całkowicie nie są w stanie samodzielnie zaspakajać lub regulować ( np. małe dzieci kiedy są chore wymagają interwencji dorosłych).

            Celem zaś edukacji jest spowodowanie ( wykształcenie) by podmiot w stopniu najwyższym mógł swe potrzeby zaspakajać sam, by z celów niższych przesuwał na wyższe by podnieść się na wyższy poziom kultury. Kształcić człowieka takiego by był zdolny do głębokiego namysłu przed działaniem lub wydaniem oceny czegokolwiek.

            Stosuje  refleksję ten, kto aby dojść do prawdy, zadaje pytania dążąc do odpowiedzi nie budzących już wątpliwości. Chodzi o pytania w rodzaju czym jest dobre życie dla ludzi, jak człowiek powinien postępować ?

            Jak postępować w życiu by nie krzywdzić siebie i innych. Platon – największym złem jest zadawać krzywdy.

Refleksja dla potrzeb edukacyjnych stanowi odpowiednik głębokiego namysłu przed działaniem lub wydaniem oceny czegokolwiek. Autorka przytacza pojęcia refleksji w myśli filozoficznej od starożytności przez egzystencjalistów również religijnych do współczesności.

Teolog Teihard de Chardin , który pragnął stworzyć syntezę nauki i religii przypisuje refleksji podstawową rolę.

            Związek refleksji z edukacją wskazuje, iż kształcenie i wychowanie w powiązaniu z opieką nad dziećmi i młodzieżą winno mieć charakter refleksyjny to znaczy związany z refleksją nad zamierzonymi poczynaniami i sądami dotyczącymi wszelkich zjawisk życia.

            Źródło edukacji refleksyjnej stanowi potrzeba. Skutkiem braku zaspakajania potrzeb jest jego frustracja.

W obecnej dobie coraz częściej mamy do czynienia z brakiem zaspakajania potrzeb.

            Wychowanie według z góry założonych szlachetnych ideałów przynosi coraz mniejsze skutki. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest:

- upadek autorytetów moralnych,

- negacja wartości duchowych na korzyść materialnych,

- wzrost indywidualizmu jednostek.

Negatywną i wzrastającą rolę odgrywają środki masowego przekazu i rozrywki afirmujące agresję.  

            Samo dostarczanie pozytywnych wzorców z zewnątrz wyczerpało swe możliwości wychowawcze, należy spowodować , aby jednostka czerpała korzystne dla siebie i otoczenia sposoby rozwiązywania problemów z siebie samej.

            Posiadanie przez każdą jednostkę nawyku refleksji dałoby jej możliwość dokonywania w życiu właściwych wyborów w tym moralnych.

Ktoś jednak taki nawyk musiałby człowiekowi wpoić a więc nauczyciel, wychowawca w toku wychowania i kształcenia.

            Dlatego całość tej koncepcji uzyskała nazwę edukacji refleksyjnej, przygotowującej wychowanków do samodzielnego i wartościowego życia.

 

Październik 2014
26
Niedziela

Odwiedza nas 10 gości oraz 0 użytkowników.